Çocukların öfkesi, yalnızca bir “huy” olarak değerlendirilemez; bu durum daha derin sorunların yansıması olabilir. Düzce Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı Başkanı Dr. Meltem Küçükdağ, çocuklarda şiddet eğilimlerine dair kritik bilgiler sundu. Küçükdağ, şiddet eğilimini, başkalarına fiziksel, sözel veya psikolojik zarar verme davranışlarına yatkınlık olarak tanımladı ve bu durumun genellikle tek bir öfke patlamasından ziyade sürekli bir davranış biçimi olduğunu belirtti. “Önemli olan, bu davranışın sıklığı, yoğunluğu ve çocuğun agresyonu bir çözüm aracı olarak benimseme eğilimidir,” dedi.
Şiddet davranışının sebeplerinin karmaşık olduğunu ifade eden Küçükdağ, biyolojik, psikolojik ve çevresel faktörlerin bir araya gelmesiyle ortaya çıktığını vurguladı. Aile içindeki şiddet, tutarsız ebeveyn tutumları, travmatik deneyimler ve akran etkisi gibi faktörler, çocukların agresif davranışlar sergilemesinde önemli rol oynamaktadır. Küçükdağ, çocukların genellikle gözlem yoluyla öğrenme eğiliminde olduğunu belirterek, “Eğer bir çocuk, sorunların çözülmesinde bağırma, vurma veya zorbalık gibi yöntemlerin kullanıldığı bir ortamda büyüyorsa, bu davranışları doğal bir iletişim biçimi olarak benimseyebilir,” şeklinde konuştu.
Dr. Küçükdağ, çocuklarda erken dönemde bazı önemli sinyallerin gözlemlenebileceğini ve bunların arasında sık öfke patlamaları, kurallara karşı yoğun direnç, empati eksikliği ve hayvanlara ya da akranlara zarar verme davranışlarının bulunduğunu vurguladı. Bu belirtilerin sürekli hale gelmesi ve farklı ortamlarda da ortaya çıkması durumunun kritik olduğunu ifade eden Küçükdağ, “Erken fark edilen durumlar, uygun müdahalelerle kontrol altına alınabilir,” dedi.
Dijital oyunlar ve sosyal medyanın sadece eğlence aracı olmadığını belirten Küçükdağ, bu platformların aynı zamanda öğrenme, model alma ve kimlik geliştirme alanları olduğunu kaydetti. “Dijital içerikler tek başına bir çocuğu şiddet eğilimli hale getirmez; ancak uygun bir zemin varsa bu eğilimleri artırabilir ve normalleştirebilir. Özellikle aksiyon ve rekabet odaklı oyunlar, şiddeti bir ‘başarma aracı’ olarak sunarak çocuklarda bu yönde bir algı oluşturabilir,” dedi.
Dr. Küçükdağ, sürekli maruziyetin çocuklarda duyarsızlaşmaya yol açabileceğine dikkat çekerek, “Çocuklar zamanla başkalarının acısına daha az duyarlılık gösterir ve empati becerileri zayıflayabilir,” şeklinde uyardı. Ayrıca, dijital ortamın hızlı ödül mekanizmalarının sabır becerisini azalttığını ve dürtü kontrolünü zorlaştırdığını belirtti. “Bu durum, gerçek hayatta öfke ve agresyonun daha sık ortaya çıkmasına neden olabilir,” dedi.
Ailelere önemli önerilerde bulunan Küçükdağ, “İçeriklerin yasaklanması yerine birlikte izlenmesi ve değerlendirilmesi daha faydalı olacaktır,” diye ifade etti. Ebeveynlerin çocuklarına alternatif davranışları düşündüren sorular sorması ve ekran sürelerini net bir şekilde belirlemesi gerektiğini vurguladı. “Çocuklar, ekranda gördüklerini gerçek hayatta deneme eğilimindedir. Bu nedenle mesele sadece ekran süresiyle değil, aynı zamanda içeriğin nasıl işlendiğiyle de ilgilidir,” şeklinde konuştu.
Son olarak, akran zorbalığı ile şiddet eğilimi arasındaki ilişkinin çift yönlü olduğunu belirten Küçükdağ, “Zorbalığa maruz kalan çocuklar yoğun öfke ve çaresizlik hissedebilir. Bu duygular sağlıklı bir şekilde ifade edilmezse, çocuk ya içe kapanır ya da agresifleşir,” diyerek durumu özetledi.
