Son dönemde ABD ve İran arasında önemli bir diplomatik gelişme yaşanıyor. Axios haber kaynağı, iki ülkenin savaşın sona ermesini sağlayacak bir mutabakat zaptı imzalamak üzere olduğunu duyurdu. İddialara göre, tek sayfalık belge üzerinde anlaşmaya varılmasına çok az bir zaman kaldı. Bu anlaşmanın, Beyaz Saray ile Tahran yönetimi arasında sürdürülen görüşmelerin sonucu olarak ortaya çıktığı belirtiliyor.
İran cephesinden henüz resmi bir açıklama yapılmamış olsa da, ABD yetkilileri bu mutabakatın daha geniş kapsamlı nükleer müzakereler için bir temel oluşturacağını ifade ediyor. Tahran yönetiminin, kritik konulara dair yanıtını önümüzdeki 48 saat içinde vermesi bekleniyor. Axios’un haberine göre, taraflar savaşın başlangıcından bu yana ilk kez bu kadar yakından bir anlaşmaya ulaşma aşamasına gelmiş görünüyor. Ancak geçmişte benzer müzakerelerde çıkan olumsuz sonuçlar nedeniyle İran, daha önceki haberleri yalanlama yoluna gitmişti.
Gelişmelerin ardından, ABD’nin Hürmüz Boğazı’ndaki “Özgürlük Operasyonu”nu iptal etmesi, diplomatik ilerlemenin önünü açmış durumda. Steve Witkoff ve Jared Kushner tarafından yürütülen müzakereler, bölgedeki askeri engellerin kaldırılmasını hedefliyor.
Piyasalardaki tepkiler ise oldukça olumlu oldu. Gelen haberlerle birlikte ons altın fiyatı 4,695 dolara, ons gümüş ise 76.83 dolara yükseldi. Gram altın da, ons fiyatlarındaki artışla birlikte 6,828 liraya çıktı. Kapalıçarşı’daki altın fiyatları 6,848 liraya ulaştı. Petrol fiyatları ise 103.70 dolara geriledi.
Mutabakat zaptının 14 maddeden oluştuğu ve Hürmüz Boğazı üzerindeki kısıtlamaların karşılıklı olarak kaldırılmasını öngördüğü belirtiliyor. Eğer müzakereler olumlu sonuçlanırsa, 30 günlük bir ara dönem başlayacak ve görüşmeler İslamabad veya Cenevre’de devam edecek. Bu süreçte İran, uranyum zenginleştirme faaliyetlerini durdurmayı kabul ederken, ABD ise dondurulmuş milyarlarca dolarlık fonu serbest bırakacak. Ancak tüm bu maddeler, nihai bir anlaşma sağlanmasına bağlı kalacak. Eğer müzakereler başarısız olursa, ABD güçleri askeri operasyonlara ve ablukaya anında geri dönebilir; bu durum, çatışmanın gerçekten sona erip ermediği hususunda bir belirsizlik yaratıyor.
Taslağın en tartışmalı kısmı, nükleer faaliyetlerin durdurulacağı süre üzerine inşa ediliyor. ABD, en az 12 yıllık bir moratoryum talep ederken, bu sürenin 15 yıla kadar uzatılması da gündemde. İran, nükleer silah üretmeyeceğine ve yer altı tesisleri işletmeyeceğine dair kesin taahhütlerde bulunacak. Ayrıca, Birleşmiş Milletler denetçilerinin ülkede beklenmedik denetimler yapmasına izin verilmesi planlanıyor. En dikkat çekici maddelerden biri de, İran’ın yüksek derecede zenginleştirilmiş uranyumunu ülke dışına çıkarmayı kabul etmesi. Kaynaklar, bu malzemenin doğrudan Amerika Birleşik Devletleri’ne nakledilme seçeneğinin de gündemde olduğunu belirtiyor; ancak İran bu ihtimali daha önce tamamen reddetmişti.
